Z encyklopedii o starożytności

Uogólniając przedstawione wyżej pewne cechy turystyki alternatywnej, można ją określić następująco. Turystyka alternatywna jest to próba znalezienia i upowszechnienia rozsądnych, innych możliwości, odmiennych w stosunku do przeważających dotychczas szablonowych form turystyki masowej, zawierającej wiele dysfunkcji. Jest to turystyka oparta na motywach krajoznawczych, uprawiana w małych, często nieformalnych grupach, także indywidualna, turystyka trudna, wymagająca gruntownego przygotowania, odporności psychicznej, wysiłku umysłowego i nierzadko fizycznego.
Jeśli się podzieli hipotezę, że społeczeństwo czasu wolnego zastąpi społeczeństwo konsumpcyjne, to pozostanie do rozwiązania trudny problem humanizacji współczesnej turystyki. Wolno sądzić, iż jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest właśnie turystyka alternatywna. W imię realnych faktów trzeba jednocześnie stwierdzić, iż ten rodzaj turystyki nie zastąpi turystyki masowej, choć może z nią koegzystować w sferze wartości i moralności.

Wzory kultury masowej przyjmowane w turystyce są bowiem zbyt silne, aby można było łatwo od nich się uwolnić. Bariery transformacji współczesnej turystyki w postulowanym kierunku występują również silnie po stronie scentralizowanych i ponadnarodowych struktur dzisiejszej gospodarki turystycznej. Nie oznacza to jednak, że i tam z czasem nie uwzględni się postulatów przekształceń w turystyce alternatywnej.
Na zakończenie, przypominając, że negatywne skutki turystyki masowej są udziałem zarówno turystów, jak i krajów, regionów i ludności goszczącej, warto przytoczyć postulaty ruchu na rzecz turystyki alternatywnej, zgłaszane przez kraje i regiony recepcji turystycznej:
1) przedstawienie rozsądnych i realnych kontrpropozycji w stosunku do tych form turystyki masowej, które mają charakter destrukcyjny i sprzyjają nierówności wymiany turystycznej, czyli wyzyskiwaniu ludności miejscowej;
2) zagwarantowanie uczciwego udziału gospodarzy w zyskach z turystyki;
3) tworzenie wzajemnie wzbogacających kontaktów pomiędzy turystami a odwiedzaną ludnością, gwarantujących poczucie godności i praw obu stron;
4) szacunek dla religii, kultury i mentalności społeczności miejscowych;
5) stymulowanie aktywności zachowań postturystycznych zarówno u gospodarzy, jak i gości;
6) likwidacja wszelkich oznak kolonializmu turystyki masowej.

I Punktem wyjścia w określaniu czynników rozwoju współczesnej turystyki jest przyjęcie założenia, że jest ona zjawiskiem kompensacyjnym wobec współczesnego życia. Akceptując tę jej funkcję trzeba się zgodzić z opinią, iż narodzin i rozwoju turystyki należy szukać w złym dostosowaniu człowieka do środowiska.
Nietrudno zauważyć, że cywilizacja przemysłowa i rozprzestrzenianie się zapotrzebowania na turystykę są ze sobą nierozdzielnie związane. W grupie konsekwencji cywilizacji przemysłowej, spełniających wobec turystyki funkcję pomnażającą dzięki wytwarzanym ułatwieniom, można wskazać wzrost możliwości podróżowania w wyniku rozwoju transportu indywidualnego i zbiorowego, wzrastającą rolę środków masowego przekazu oraz wzrost poziomu wykształcenia ludności i jej ogólnej ruchliwości przestrzennej weO wszystkich sferach: zawodowej, socjalnej i osobistej.

Nie ulega wątpliwości, że konsekwencje cywilizacji przemysłowej są również widoczne w procesie kształtowania środowiska, w którym się odbywa ewolucja jednostki. Uważa się, iż niektóre cechy charakteryzujące współczesne środowisko stanowią zbiór czynników agresywnych, wzmagających u ludzi pragnących się utrzymać w dobrej kondycji psychofizycznej potrzebę ucieczki kompensującej i równoważącej, realizowanej poprzez turystykę.
Wśród cech charakterystycznych współczesnego środowiska człowieka trzeba przede wszystkim podkreślić stały wzrost liczby. .,, ludności i jej koncentrację na ograniczonych przestrzeniach.
Na uwagę zasługuje również ingerencja państwa przemysłowego w sprawy jednostki, stanowiąca zjawisko uzupełniające ten styl cywilizacji i prowadząca do sposobu bycia coraz mniej zindywidualizowanego.

Cywilizacja przemysłowa charakteryzuje się też zanikiem całościowego charakteru pracy, a więc i zadowolenia wynikającego z pojmowania sensu działalności wytwórczej człowieka. Daleko posunięta specjalizacja pracy powoduje, że zakończony proces wytwórczy nie konkretyzuje się w produkcji gotowego wyrobu. Wskutek tego powstaje sytuacja „czynności chybionych”, wywołujących u wykonującego je człowieka wątpliwość co do celowości poświęcania im tak znacznej części jego życia.
Wszystko to prowadzi do powstawania-stanów poczucia agresji i szkodliwości, np. w sferze biologicznej. Człowiek żyje we wzrastającym napięciu. W zmniejszeniu tego napięcia może pomóc turystyka. Można zatem powiedzieć, że turystyka objawia się jako działalność mogąca przynieść człowiekowi, pogrążonemu na co dzień w cywilizacji wysokiej wydajności pracy, ogólne odprężenie, pozwalające na odzyskanie równowagi.